Kaç türlü romatizma vardır ?

200’den fazla romatizma türü vardır.

Romatizma (romatizma nedir?) deyince geniş bir hastalık grubu akla gelir. İltihaplı eklem romatizmaları, omurga romatizmaları, gut (damla hastalığı), Behçet hastalığı, Ailevi Akdeniz Ateşi, osteoartrit (kireçlenme), osteoporoz (kemik erimesi), vaskülit (damar romatizmaları), fibromiyalji sendromu (yumuşak doku romatizması) gibi birçok hastalık bu grupta incelenir. Bu hastalıklardan birkaçı aşağıda anlatılacaktır:

Osteoartrit (Dejeneratif artrit, Kireçlenme)

Osteoartrit (kireçlenme) en sık görülen eklem hastalıklarındandır. Eklemlerdeki kıkırdak dokuda yıkım, yapısal bozulma ve yeni kemik oluşumları ile karakterize bir hastalıktır. Osteoartrit normal eklem yapısını bozarak eklemlerde ağrıya ve hareket kısıtlılığına neden olmaktadır. Osteoartrit (kireçlenme) birçok eklemi tutabilir. Sıklıkla elleri, dizleri, kalçayı, omurgayı etkilemektedir.

Romatoid artrit (RA)

En sık görülen iltihabi eklem hastalıklarındandır. Eklemlerde ve eklemleri çevreleyen yumuşak dokularda enflamasyona (iltihap) yol açan kronik bir hastalıktır. RA kronik ağrı, eklemlerde ileri şekil bozuklukları ve günlük yaşam aktivitelerinde yetersizliğe yol açabilir. Genellikle birden fazla eklem etkilenir ve eklemlerde simetrik (örneğin, sağ ve sol el bileği ve parmaklar) tutulum mevcuttur. Zamanla ilerleyen bu hastalık eklemler dışında iç organları da etkileyebilir. RA toplumun yaklaşık %1’ini etkiler. Genellikle genç-orta yaşlarda ortaya çıkar. Kadınlarda erkeklere oranla 2-3 kat daha fazla görülür. Nedeni tam olarak bilinemeyen bu hastalık kişiden kişiye de klinik farklılar gösterebilmektedir.

Spondiloartropatiler (Omurganın iltihaplı romatizmaları)

Temel olarak bu grup romatizmal hastalıklar omurgayı etkilerler. Bu grupta en sık görülen hastalık Ankilozan Spondilit’tir. Ankilozan spondilit ve diğer spondiloartropatiler aşağıda kısaca açıklanmıştır.

a) Ankilozan Spondilit

Ankilozan spondilit, özellikle omurga ve leğen kemiğindeki eklemleri tutan, omurganın bel bölgesinde hareket kısıtlılığı yapan kronik bir hastalıktır. Omurganın hareketliliğini sağlayan eklem ve bağlarda iltihaplanma meydana gelir. Bu iltihaplanma ağrıya ve zaman içerisinde de hareket kısıtlılığına neden olmaktadır. Omurganın yanı sıra kalça, omuz ve dizler gibi eklemlerde de iltihaplanma gelişebilir. Ankilozan spondilit erkeklerde kadınlardan 2-3 kat daha fazla görülür. Hastalığın seyri kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Ciddi tutulumu olan kişilerde omurga hareketleri tamamen kısıtlanabilir. En sık görülen belirtileri, istirahatle artış gösteren bel ve kaba etlerdeki ağrı ve katılık/sertliktir. Ayrıca topuk ağrısı da sık görülen bir diğer şikayettir.

Ankilozan spondilit dışında, sedef hastalığı (psöriazis), iltihabi barsak hastalıkları ve reaktif artrit (Reiter sendromu olarak da bilinir) spondiloartropati yapabilen diğer romatizmal hastalıklardandır.

b) Reiter Sendromu (Reaktif Artrit)

Genellikle alt üriner sistem (idrar yolları) ve bağırsak enfeksiyonları sonrasında eklemlerde gelişen iltihaplanma durumudur. Eklemde iltihaplanmanın yanı sıra göz problemleri, cilt döküntüsü ve ağız yaraları da görülebilir.

c) Psöriatik Artrit (Sedef Artriti)

Bir cilt hastalığı olan sedef hastalığı ile birlikte görülen bir romatizma şeklidir.

Sedef artritinin seyri genellikle değişken olmakla birlikte nispeten iyi gidişlidir. Genellikle 30 ile 50 yaşlarında başlar. Kadınlarda ve erkeklerde eşit oranda görülür.

d) Enteropatik Artritler

Ülseratif kolit, Crohn hastalığı gibi barsakları ilgilendiren hastalıklarda görülebilen bir romatizmal hastalıktır.

Gut

“Kralların hastalığı” olarak da bilinen bu hastalık çok eski zamanlardan beri bilinmektedir. Gut tuttuğu eklemlerde ağrı, duyarlılık, kızarıklık, şişlik ve ısı artışına neden olan; ataklarla seyreden romatizmal bir hastalıktır. Bu hastalık ürik asit fazlalığından oluşur. Kanda artmış olan ürik asit eklemlerde birikerek eklemde iltihaba yol açar. Genellikle her atakta tek bir eklemi etkiler ve bu eklem sıklıkla ayak başparmak eklemidir. Bunun yanı sıra diz, dirsek gibi eklemler de etkilenebilir.

Çok fazla alkol alımı, çok sıkı diyet ve açlık, özellikle proteinden zengin yiyeceklerin fazla yenmesi, ekleme herhangi bir travma vb. durumlar atakların gelişmesini tetikleyebilir.

Tüm romatizmal hastalıklar içinde en ağrılı olanıdır. Genellikle 40 yaş üstü erkeklerde görülür. Kadınlar ise genellikle menapoz sonrasında hastalığa yakalanırlar.

Yumuşak doku romatizmaları (eklem dışı romatizmal hastalıklar)

Yumuşak doku romatizmaları eklem dışı dokularda ağrı ve/veya şişlik gibi bellirtilere yol açarlar. Eklemlerin veya kasların aşırı kullanılması, uygunsuz vücut postürü (vücut duruşu) veya anormal kas veya eklem yapısı sonucu gelişir. Çok çeşitli yumuşak doku romatizmaları vardır. Örnek olarak bursitler, tendinitler, fasiitler sayılabilir. Bu hastalıklar bulundukları bölgelerde belirti verir.

a) Fibromiyalji Sendromu

Fibromiyalji sendromu, vücutta yaygın ağrı ve yorgunluk ile karakterize, sık görülen bir yumuşak doku romatizmasıdır. Fibromiyalji sendromu, kesinlikle bir eklem hastalığı değildir, eklemi tutmaz ve eklemde hasar oluşturmaz. Ağrı ile birlikte yorgunluk, uyku bozukluğu, baş ağrısı, sabahları yorgun kalkma, ellerde şişlik hissi, sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma gibi belirtiler görülmektedir. Hastalığın nedeni kesin olarak bilinememektedir. Sıklıkla erişkin yaşlarda (35-60 yaş) görülmekte olup kadınlarda erkeklere oranla 6-10 kat daha sıktır.

Sistemik Lupus Eritematozus (Lupus)

Sistemik Lupus Eritematozus eklemleri, kasları ve iç organları etkileyen, çok çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilen romatizmal bir hastalıktır. Vücudu enfeksiyonlara karşı korumakla görevli bağışıklık sisteminin anormal çalışmasından kaynaklanan kronik romatizmal bir hastalıktır. Sistemik Lupus Eritematozus; kalp, akciğer, cilt, eklemler, kan oluşturucu organlar, böbrekler ve hatta sinir sistemi gibi vücudun birçok sistemini etkileyebilir. Buna bağlı olarak artrit (eklem iltihabı) dışında böbrek rahatsızlıkları, merkezi sinir sistemi bozuklukları, anemi (kansızlık), ateş, kilo kaybı, karın ağrısı gibi belirtiler görülebilmektedir.

Polimiyalji Romatika

Belirli kas gruplarında (omuz ve kalça çevresi) ağrı ve tutukluk ile karakterize bir çeşit romatizmal hastalıktır. Bulguları omuzlar, kollar, bel ve kalçalarda ağrı ve tutukluktur. Nedeni bilinmemektedir. Özellikle 50 yaş üstü kişilerde görülür. Kadınlarda daha sıktır. Çoğu olguda kan sedimentasyon oranı yükselmiştir.

Osteoporoz (kemik erimesi)

Osteoporoz; kemik yoğunluğunun azalması ve kemik yapıda kırılganlıkla giden bir hastalıktır. Kemik yoğunluğunun azalması kırık riskinin artmasına neden olmaktadır.

Eklemlerde iltihaplanmaya neden olmaz. Önlenmesinde egzersiz ve uygun diyet takviyesi önemlidir.